GÖSTERİŞ ENFLASYONU

 

İktisatta Greedflasyon diye bir şey varmış, açgözlülük enflasyonu. Mahfi Eğilmez'e göre bu ''İngilizcede açgözlü anlamına gelen greed sözcüğüyle enflasyonun birleştirilmesinden doğmuş bir terim olan greedflasyon; yüksek enflasyonun yarattığı ortamdan yararlanarak mal ve hizmetlerin satış fiyatlarını enflasyonun da üzerinde artırma eylemini tanımlıyor.'   

Bence bu, öğrenilmiş çaresizlik ve kendini gerçekleştiren cesaretle ilgili de bir şey.  (https://onbinkitap.blogspot.com/2022/04/kendini-gerceklestiren-kehanetin-gunluk.html) Yani aslında tüketici de nasıl olsa enflasyon var diye her türlü fiyat artışını kabulleniyor. 

Ben, Mahfi Eğilmez yada başka bir iktisatçının yazısında görmediğim bir şeyden bahsedeceğim, gösteriş yapma enflasyonu yada gösteriş yapmanın enflasyona katkısı. Bu olay, ülkemiz gibi geri kalmış ülkelerde daha fazla. İlk neden, birikimsiz, kültürsüz insanlar, harcama yaparak bunu gösterme eğilimi daha fazla. Aslında bu her insanda var. Hatırlar mısınız sosyal medaynın ilk yıllaırnda, daha Facebook gençler arasında da yaygınken, İnstağramın ilk yıllarında yemeğin fotosunu çekme modası vardı. Moda bir yana, çolgunlıktı bu. Bununla alay eden videolarda bayağı yayılmıştı. Azalarak bitti bu moda. Lokanta ve kafelerim absürt sunumları ve saçma dekorları, bu akımdan kalmadır. Sonra bir ara konum atma modası başladı. Şu günlerde de fiş-fatura paylaşma modası var.

Bu olay, ülkemiz gibi kültürü geri ülkelerde daha fazla. Çünkü oralarda bu tür eksiklikleri para ve makam gücü ile kapatma alışkanlığı var. Parayı da göstermenin yolu günümüzde sosyal medya olmuş durumda. Sosyal medyadan evvel, arkadaşınızı eve misafir etmeliydiniz ki, yeni eşyaları gösterebilmeliydiniz ya da yemek ısmarlamalıydınız ki, lokantanın müdavimi olduğunu gösterebilmeliydiniz. Şimdi ise sosyal medya hesabınıza foto yada video atmanız, yer bildirimi yapmanız yeterli. Hele bir de infuluencer olup, bu işten para bile kazanabilirsiniz.

Bütün bunlar, enflasyonu arttıran bir faktör olarak karşımıza çıkıyor. Özellikle açgözlü insanlar, fiyat arttırmaya bahane arıyor. Özellikle mekan (Kafe-lokanta) işleten merdiven altı yerler bile,  fiyat arttırmaya bahane arıyor. En basitinden bir kaç Yeşilçam filmi resmi-afişi asıp,  sözde Yeşilçam kafe oluyor, çaya-kahveye yüksek fiyat vermeye kalkıyor.

Kamu kaynaklarını makam arabalarına, uçaklarına, odalarına falan harcayan siyaset de buna çanak tutmaktadır.  Bu, doğu toplumlarının antik Yunan'dan beri alay ettiği doğulu gösteriş merakının sonucudur. Aristofanes, Sokrates'i yeren Eşekarıları adlı oyununda, Pers (Akhamenid-Antik İran) devlet adamları ve hükümdarlarının lüks ve ihtişam merakıyla alay eder. Oyun karakterleri, Pers komutanları  gibi süslenmişsin, der. 

Enflasyonun tek sebebi yada en büyük sebebi gösteriştir diyemem ama etkenlerden biri olduğunu söyleyebilirim.

GÖSTERİŞ TOPLUMU

 

Bu gösteriş olayı, bir çeşit kitle iletişimi gibi bir şey oldu. Bazı kişiler magazin dediğimiz şeyle besleniyor. İngiliz kraliyet ailesi bunun en iyi örneği. Hemen her olayları basına malzeme. Geçenlerde Prens Charles basına ilk milli oluşunu anlattı. Ya sen ve ailen hani anan Diana yüzünden magazincilerden muzdariptiniz? Hani sen ve güzel anan, babandan boşandıktan sonra, kendine Mısırlı milyarder tokmakçı bulmuştu. Onunla beraber otelden çıkarken paparazzi denen ve top namlusu kadar uzun objektifli ffotoğraf makineli gazeteci ordusundan kaçarken, duvara çarpan otomobilde ölmüştü. Sonra halk, elinde fotoğraf makinesi olanlara düşman olup, saldırmaya başlamıştı. Peki şimdi sen ne herzeye yıllar önce seni koynuna alan kadını ifşa ediyorsun. Oldu olacak ilk kamyon devirmeni, ilk çavuşu tokatlamanı falan anlat da tam olsun. Dünyadaki tek kraliyet ailesi, İngiliz kraliyet ailesi olmadığı gibi, Avrupa'daki tek kraliyet ailesi de İngiliz kraliyet ailesi değil, Avrupa'da İngilizlerle beraber, toplam on tane krallık var. (Diğerleri; İspanya, Monaco, Lichterstein, İsveç, Norveç, Danimarka, Lüksemburg, Belçika ve Hollanda) Hatta Hollanda kraliyet ailesinin veiaht prensi, bir Türk kızı ile evlendi ve ne medya, ne de sosyal medya o kadar sallanmadı, kamu oyunun da pek haberi olmadı. ( Konuyla alakası yok, kız isteme merasimi olmuş mudur abaca? Koca Hollanda kralını, kız istemede ya da bohça sergisinde düşününce gülseim geliyor. Çiftimize mutlulukllar dilerim.)

Kısa Yunanistan turumda rehberimizin Yunanlılar ile ilgili olarak anlattığı en takdir ettiğim özelliği, hava atma kültürlerinin olmaması. Bu yüzden bir otomobili neredeyse yirmi yıl kullanıyorlarmış ve ikinci el araç piyasası pek darmış. Keşke ülkemiz de bu açıdan Yunanistan'a benzese. Ülkemizde gösteriş ciddi bir sorun. Pek çok kişi bu yüzden sosyal medyayı bıraktı ya da bir kaç haber sayfasını izlemekle yetiniyor. Sosyal medya herkesin bildiği bir gerçeği teyid etti. Kimse magazin gazetecilerinden kaçmıyormuş. Zaten özellikle çağırıyorlarmış. Bir de o magazin gazetecilerine gösterdikleri ürün için reklam parası alıyorlarmış.

Bu son yardım kampanyasında da samimi olanları ve gösteriş yapanları gördük. İktidar partisinin seçim kampanyalarına katılan bazı isimleri hiç görmedik. Bir de muhalif olduğu halde görmediğimiz Nesin vakfı var. Dershanecilik yapmaktan, vakıfa zaman ayırsalar da, depremzedelere destek olsalar keşke. Meşhur deprem bağış programına vaat edilen 115 bin tl deprem fonuna aktarılmadı ve devlet halen kahvaltılık malzeme, pijama falan istemekte ve aslında pek çok kişi, vaat ettikleri paraları bağışlamamış, bu sahte bağışçıların adları da açıklanmamakta.

Hatırlatayım, korona zamanında da benzeri olmuştı. Evde kal kampanyası, zengin ve ünlü şahısların, evlerini sergilemelerine bahane olmuştu: 

https://onbinkitap.blogspot.com/2020/03/reklam-tipi-sosyal-yardim-ve-mesaj-ile.html

İtibarı gösterişte arayan toplumlarda bağışların amacı da insanlara yardım etmek, yararlı sarmak değil; gösteriş yapmak ve ezmek oluyor. Bazıları o kadar cimri ki, bu amaçla bile yardım yapmıyor.