Küçük burjuva kavramı, Türk toplumunda çok yanlış kullanılan kavramlardan birisidir. Norveçli yazar Jostein Gaarder'in, Sofi'nin Dünyası adlı kitabında yazdığına göre bu kelimeyi, Marksistlerden çok önce Romantikler kullanmış. Kendileri gibi sanatçı-filozof olmayan ve onların sanat eserlerini satın almayan, sıradan insanlar için bu sözü kullanmışlar. Sonra bu söz, Marks tarafından, esnafı anlatmak için kullanmış, ardından emeği ile geçinen ama pek sosyalist olmayanlar için kullanılmış. Ben öğretmen alışkanlığı ile maddeler halinde açıklayacağım:
1)Küçük burjuva sermayedardan çok, emekçidir; Küçük burjuva diye, geniş bir gelir ve meslek sahibi insanlar topluluğunu anlıyoruz. Küçük burjuva, işi için para-pul yatırsa da, muayenehane, atölye, alet takımı,yazıhane gibi emeği yanında sermaye de koyabilir. Her durumda işinin başında olmalı, bizzat işe emeğini katmalıdır. Büyük burjuva, kendi çalışmaz, başkalarını çalıştırır. Yazılım öğrenmez, yazılımcı çalıştırır; muhasebe mğrenmez, mali müşavir çalıştırır. Pek çok dershaneci, öğretmen değildir; pek çok
2)Küçük burjuva, her zaman küçük sermaye sahibi değildir. Çoğunlukla büyük sermaye sahipleri, büyük burjuva, küçük sermaye sahipleri gerçek burjuvadır. Nadir de olsa aniden büyüyen şirket patronları, aniden batabilmekte, servetlerini çocuklarına bile bırakamamaktadır. Bazı sanatçı-akademisyen aileler, çok büyük para sahibi olmadıkları halde, konumlarını nesillerce devam ettirmektedirler. Bu nadiren olan bir şeydir.
3)Gerçek burjuvaların konumu, aristokratlar gibi, devrimler ya da büyük siyasi hatalarla yıkılır.Adı üzerinde burj-uva, yani şehir aristokratı demek. Gerçek bir burjuva ailesinin sonunun gelmesi için, ülkede rejimin değişmesi gerekir; bazen rejim değişse de aile konumunu korur ya da çok bir şey kaybetmez. Küçük burjuvaysa, bir kanun hükmünde kararname, kumar bağımlılığı veya yanlış yatırımlar gibi sorunlardan dolayı kolayca iflas eder. Asil Nadir, seksenli yılların ünlü dolar-sterlin milyarderlerindendi. Londra borsasında iflası için bir gün yetti. Nadir, devasa servetine rağmen gerçek bir burjuva değildi (2. maddeye bakınız.). Donald Trump ise, izlediğim bir Youtube videosuna göre 29 (yirmi dokuz) ayrı iş batırmış. Trump erkek giyimi, masa oyunu, parfüm, dört ayrı devasa kumarhane batırmış; pek çok kişiye göre bu iflaslar aslında kara para aklayıcılığı. Ne derseniz deyin, gerçek burjuvaların yargılanması da siyasi tavırla mümkündür. Ülke ne kadar geri kalmışsa, burjuvayı yargılamak ve iflas ettirmek o kadar kolaydır.; burjuva ne kadar büyükse, yargılamak ve iflas ettirmek o kadar zordur. Küçük burjuva daima diken üzerindedir. Her türlü siyasi ve ekonomik krizden etkilenir.
4)Beyaz Yakalı olmak demek, küçük burjuva olmak demek değildir. Geçmişte üniversiteler az, üniversite mezunu zor yetişirken, belli alanlarda bu biraz öyleydi. Çok ders çalışarak, işçi sınıfından, küçük burjuva sınıfına geçebiliyordunuz. Seksenler sonu, doksanlar başı Yapi (Yuppie) dene, özellikel finans alanında sınıf atlamış, eğitimli bir kuşak vardı. Arka arkaya yaşanan ekonomik krizler, bir sürü yerde rastgele açılan, özel-devlet, nitelikli-niteliksiz üniversieteler, yapılmayan atamalar derken, beyaz yakalılığın küçük burjuvalığı yitti, gitti. Diğer yandan Türkiye'de, ta Osmanlı'da, öğretmen okullarının açılışından itibaren, öğretmenler genel anlamda küçük burjuva olamadı. Ücreti her zaman düşüktü, konumu her zaman diken üzerindeydi. Kaldı ki çoğu zaman meslekten bile sayılmadı. Yetmişli yıllarda, mektupla öğrenimle ya da kırk altı günde öğretmen yapılanlar oldu. 1995-96'da üniversite mezunu herkes sınıf öğretmeni yapıldı; çoğunluğu ziraat mühendisiydi, bunlardan pek çoğu tarım bakanlığına geçti. 1998-2000 ve hatta galiba 2001 arasında, üniversitede İngilizce hazırlık okumuş herkes, İngilzce öğretmeni yapıldı. Son uygulamalarsa iyice gözden düşürüldü.
Ülkemizde küçük burjuva konumu kesin olan memur grubu, polis, subay-astsubay, daha çok da subay sınıfı oldu. Bunun istisnası, Demokrat parti dönemi oldu. Adnan Menderes, Mimar Sinan eserlerini bilerek ve özenle yıktırdığı gibi, askerleri de on yıl boyunca bilinçli olarak yoksullaştırdı. Bir grup küçük rütbeli askerin yaptığı 27 Mayıs darbesine, üst türbeli askerlerin desteği de böyle açıklanabilir.
Günümüzde ise pek çok mavi yakalı işçi, hem beyaz yakalılardan daha iyi maaş alıp, daha kolay iş bulmakta; hem de kendi işini daha kolay kurmaktadır; daha kolay sebdikalaşıp, işverenleri ile daha iyi pazarlık ederek; daha kolay küçük burjuvalaşmaktadır.,
5)Kapitalist başarının reklamsal ölçütü, işçi sınıfının küçük burjuvalaşmasıdır: Serbest piyasa, neoliberalizm anlatılırken, Kore, Japonya, İtalya, Almanya ve benzeri ülkelerde işçi sınıfının ev, araba sahibi olup, her yaz tatile gitmesi örnek gösterilir. Oysa işçi sınıfının bu refahının arkasında sıkı sendikalaşma ve en ufak hak kaybıına karşı tahammülsüzlük vardır. Geri kalmış, sanayileşememiş ve gelir dağılımı bozuk toplumlarda küçük burjuva denebilecek sınıf, çoğu kez subay ve kıdemli devlet memurlarından oluşur.
6)Beyaz yakalının pek çok harcaması, kendini küçük burjuva hissetmek içindir. Sosyal medayda yıl boyu paylaşılan deniz tatilleri ve ya kısa süreli turlar, eve alınan bazı gereksiz eşyalar (Eyfley denen pişirici, robot süpürge vs), bazı gereksiz kişisel eşyalar (sanki dağa gidecekmiş gibi alınan iki litrelik kocaman termoslar, saçma sapan taklit çantalar, çakmaklar vesaireler, yitip giden küçük burjuvalığa bir özlemd,r
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder