Eskiden her mahalle ve köyün en az bir tane delisi olurdu. Bunların bir kısmı tamamen sokaklarda yaşayan, bir kısmı da günlerini sokakta geçiren, neredeyse tamamı erkek kişilerdi. Pek çoğu ruh sağlığı bozuk, yer yer otistik, disleksi-hiperaktif kimselerdi. Gün boyu sokaklarda bağırır, çağırır, millete laf atarlardı. Kadın mahalle delileri genelde pencere önünde oturup, boşluğa küfür ederdi. Bu delilere belli lafları etme, eleştirilemez kişileri eleştirme özgürlüğü verilmişti. Mahalle-köy delileri; politkacılara küfretmek, kadınlara penis göstermek ya da ibadethane bahçesine pislemek gibi büyük suçlar işlediğinde; mahallenin ağır abiler tarafından dövülür, sonrasında da delimiz bir süre ortada görünmezdi.Bu biraz da evrensel bir durumdu. Rönesansın meşhur İngiliz yazarı Williiam Shakespeare'de en söylnememesi gereken sözleri bir deliye söyletirdi. İktidarlar çoğunlukla bu delileri görmezden gelirdi.Delilerin konuşması sayesinde halkın gazı alınır, öfkesi sakinleşirdi. Mahalle delileri çok taraftar topladıklarında, kendilerini zindanda ya da cellat ipinde-baltasında bulabilirdi kendilerini. Umulmadık taşın baş yarması gibi, bu delilerin, Rusya'yı saran Pugaçev isyanı gibi çok ağrıttığı veya Kaddafi-Kastro gibi iktidarı devirdiği de olabiliyordu. Kastro iktidara geldiğinde tüm ekibi seksen üç kişiydi, oysa o günlerde Küba'nın başkenti Havana'nın biile nüfusu bir milyonun altındaydı. Libya'da genç yüzbaşı Muammer'e soy adını veren Kaddafa aşireti, yoksulluğuyla biliniyordu; Kaddafi disiplinsizliği ile ünlüydü ve lideri olduğu genç subaylar hareketi biliniyor ama önemsenmiyordu; tasfiyesi an meselesiydi. Kaddafi, tasfiyeyi öğrenince, Türklerin Ümmü Gülsüm diye bildiği şarkıcının (Umm Kulthum) konseri biter bitmez darbe yaptı.
Rosa Lüxemburg'un dediği gibi, devrimler olmadan önce imkansız, olduktan sonra kaçınılmaz görünürler. İnsanın yapısı, birey olarak bile tahmin edilemez derecede karışıktır. Toplum içinse pek çok şey tamamen belirsizdir, hele de memnunşyetsizlik yüksekse.
1990'sa Star TV'nin kuruluşu ile beraber, ülkede bir özel televizyon-radyo kanalı patlaması yaşandı, oysa devlet harici özel televizyon ve radyo yayınları halen yasaktı. Bunun sonucunta tamamen kontrolsüz ve denetimsiz bir medya, hemde cumhurbaşkanının oğlunun ortaklığı ile başlatıldı. Artık insanlar, çılgınlıklarını televizyon ekranlarında gösteriyordu, şair Nara'nın memelerini, Mehmet Ali Erbil'in Jes dediği şahsın büllüğünü, televizyonlardan canlı gördük. Huysuz Virjin, ben Zenne geleneğiyim falan diyor ama o da dönemin mahlallenin delilerindendi. O dönemi televizyon çılgınlıklarını say say bitmez. Ünlü yıldızlar da reyting için saçmalıyordu. Hülya Avşar programına dönemin ünlü pop şarkıcı Ricky Martin'i davet etmişti ve programda adamın poposunu cimciklemişti. Bu devrin ilk krizi, Levent Kırca'nın meşhur Jet Sky parodisiydi. Bu parodi, merkez sağın çöküşünde son noktaydı. Siyasi iktidar bir anda nasıl bir tehlikeyi serbest bıraktığını anladı. Yerdeki dizginleri eline almaya karar verdi ve bunun için daha çok yolu vardı. Önce ülkeye yerli ve milli bir uydu lazımdı çünkü özel televizyonlara bu fütursuzluğu veren yabancı uydu yayınlarıydı, Türksat projesinde başlandı. Bu uydu meselesi, özellike Roj tv ve diğer örgüt televizyonları yüzünden bir süre daha devletin başını ağrıtacak, devlet Kürtçe , TRT6'ı kurmaya mecbur kalacaktı. RTÜK'ün televizyon kanalları ve yapımcılarıyla savaşı, Zahit Akman'la doğruğa ulaşacaktı. 2010'larda gelişen tekloloji ve internet, mahalle delisi tipleri sosyal medyaya aktaracaktı. Sosyal medya şirketleri de, hadlerini aşan bu içerik üreticilerine kapıyı kapattı ya da daralttı; en son 2026 itibarıyla çoğunluğu Tiktok'ta.
İktidar ise hem dini hem de siyasi gücünü korumak için sürekli bir savaşta. İktidarı dini nedenlere dayandırma, hele de seküler yaşama alışmış geniş kitlelere rağmen bunu yapma çabasına girerseniz, mahallenin delileri sık sık karşınıza çıkar. Artık o deli değili bir hak savunucusud
