Doğruluğundan emin değilim ve nerede okuduğumdan ya da duyduğumdan emin değilim; Malcom X ya da başka bir siyasi Siyahi lider, bir keresinde, Beyazlardan yeterince nefret edemiyoruz, demiş. Dajango filminde de Leonarda Di Caprio'nun rol verdiği karakter, zenciler neden kafamızı kesmiyor, hayret ediyorum demişti. Kölelik denilince aklımıza Kuzey ve Güney Amerika kıtaları boyunca köle edilen Siyahiler gelir. Bunun tek sebebi, Kunta Kinte, Köle İsaura, Kunta Kinte dizileri ya da benzeri filmler falan değildir; bu kölelik, insanlık tarihindeki en kötü kölelik türü olmuştur. Milyonlarca insan, Afrika'nın bir yerlerinden zorla alıkoyulmuş, Atlas Okyanusunun ötesinde, kilometrelerce öteye götürüldü, zorla çaıştırılıdı, kimlikleri ve gelecekleri yok edildi. 1865'de İç savaş bitse de, kölelik bitmedi, şekil değiştirdi. Polisler siyahileri yok yere serserilikten tutuklayıp, mahkum olarak beyazların işlerinde çalıştırdı. Yüzlerce yıl vatandaş yaptırılmadılar, jür, hakim, savcı, polis ve subay yaptırılmadılar. Oysa Atina, Korint gibi pek çok Yunan şehrinde polislik-jandarmalık denen işi, bir kaç subay-amir dışında, devlete ait köleler yapardı.(Düşünsenize; Amerika Birleşik Devletlerinde bir şehirde, bir kaç amir-komiser dışında tüm polislerin zenci olduğunu. Hakiki kabus olur, onlar için.) Tarih boyunca kölelik hep oldu, hatta halen var; en iğrenç ve katlanılmazı Amerika'da olandı. Bir de eski dönemde özgür olan köleler, diğer insanlarla aynı haklara sahip olurdu; Amerika'daysa teninin renginden dolayı, Malcon X'in yaşadığı yıllarda halen ikinci sınıftı. Buna rağmen Siyahileri (Zanzibar adasından dolayı-zincirden dolayı da olabilir, bu adın kökeni ile ilgili rivayetler çeşitli-Zenci, Nijerya'dan dolayı Negro ve Habeşistan denen bu insanlar, halen vatandaşlık hakları için örgütlenememesini nefret azlığına bağlıyordu. Bu durumu, İngiliz egemenliği zamanında Hindistan için Muhammed İkbal hissetmişti. Bizim Hintliler (O zamanlar Pakistan, Hindistan'ın bir parçasıydı), İngilizler Hindistan'ı terk etse bile, taştan, çamurdan İngiliz yapar, hizmet eder, demişti.
İnsan bilgisayar gibi sadece matematiksel bir mantıkla düşünmez, duygularıyla da düşünür. Bazı şeyleri anlamamız için o şeyleri sevmemiz ya da nefret etmemiz gerekir. Bu empati, yani kendimizi mazlum yerine koymak ile aynı şey değildir; sadece o mazlum adına değil, dünyanın kötü bir yer olmasına karşı olmaktır. Bu duyguyu yoğun ve uzun süre yaşamaktır. Bunun için de güçlü bir hafızaya sahip olunmalı ve sık sık anmalar yapmalı ve sanatın da konusu yapılmalıdır. Amerika, yaklaşık otuz -kırk yılda bir, Pearl Harbour baskını ve Omaha plajı çıkarması filmi yapıyor. Bol bol savaş filmi yapıyor. Bunların amacı sadece para kazanmak ya da Amerikan gücünü dünyaya tanıtmak değil, o ülkenimn düşmanlarına karşı nefret duygusunu; dünyayı kurtarmanın kahramanlık duygusunu da korumak. Aleviler olarak hangi katliamın filmini yapabildik. Madımak Carinan'nın Günlüğü filmini iki kere sinemada izledim, bence mükemmel bir filmdi. Ekşisözlük merkezli bir sosyal medya lincinin kurbanı oldu, sebebi de katliamı konu almasıydı, otobüs sahnesinde anlatılan fıkrayı bahane ettiler. Oysa Süleyman Demirel hakkında böyle fıkralar hep anlatılırdı. Asıl istenmeyen şey, bu filmin olmasıydı. Böylece katliam, pek çok katliam gibi unutulacaktı ve kısmen başarılı da oldular. 2 Temmuz anmaları her sene biraz daha sönükleşiyor.Muhalif kanallarda bile uzun zamandır Maraş-Çorum katliamları ile ilgili program yapılmıyor. Herkes bu olayları sağ-sol kavgası, Ülkücülerin Alevi düşmanlığının sebebini de Alevilerin solcu olması olduğunu sanıyor. Oysa Milas, Ula ve Aydın'da katliamlar daha 1961'de sağ-sol kültğrü tam oluşmamışken olmuştu. İlk saldırıların olduğu 1956-57 gibi tarihlerde Alevilerin çoğu Demokrat Partiye oy veriyordu. Biz kendi tarihimizi yazmadığımız, anlatmadığımız için bizim yerimize tarih yazılıyor. 12 Eylül rejimi, Alevilere yaptığının azıcığını Kürtlere yaptı ve terör önce tüm Güney Doğu'yu, sonra tüm Türkiye'yi sardı. Diyarbakır cezaevinin işkenceci başı Esat Oktay Yıldıran, adını değiştirip, yüzünü tanısa da sesinden tanıdı ve bindiği otobüste vuruldu. Son sözü, ben Esat Oktay Yıldıran değilim oldu.
Pek çok Alevi ise sisteme karşı öfkesini Marksist-Leninist örgütler ile, Kürt olmadığı halde Pqq'da buldu. Aleviler olarak o kadar katledildiğimiz halde intikam peşine düşmedik, çünkü yeterince öfkelenmedik, yeterince nefret etmedik. Onların bize nefretinin sistematik olduğunu anlamadık. Oysa her katliam, uzun süreli bir hazırlığın ürünüdür, bir anlık öfkenin değil.2 Temmuz 1993'de hedef Aziz Nesin falan değildi, tüm Sivas ilindeki Alevi yerleşimleriydi; Muhsin Yazıcığlu ve Temel Karamollaoğlu'nun asıl hedefi 1978 'de Maraş'da yapıldığı gibi bir katlaim yapmaktı; hem de SHP iktidar ortağıyken. Kendimize itiraf edemesek bile, 5 Temmuz 1993, Başbağlar katliamı olmasaydı, bunu gerçekleştirebilirlerdi. Pqq'nın hedefi, oluşan nefreti, kendisine sempatiye çevirmekti. Sağcılar bunu anladı ve Kürt sorunu ile Alevi sorununu ayırmak için Cem vakfını kurdurdu. O zamanlar ülke, Siyasal İslam'ın iktidarına hazırlanıyordu. 1995 yılında Refah Partisinin seçimleri kazanmasından sonra Mehmet Barlas, Sabah gazetesiindeki bir köşe yazısı ile bunun başlangıcını yapmıştı. Aynı yıl, 1995'de olan Gazi Mahallesi progromu, Alevilere sıpındıkları büyük şehirlerde de rahat bırakmama planıydı. Güner Ümit ve Mehmet Ali Erbil gibi medya maymunlarının söyledikleri sözler gaf değil, planlı saldırının bir parçasıydı. İçimizde yeterince nefret olmadığı için anlayamadık.
Oysa muhafazakar-dinci kesimin içinde yeterince nefret vardı, bu yüzden Kılıçdaroğlu'na hiç ısınamadılar ve o olduğu müddetçe CHP, %25 cam tavanı aşamadı. Bu nefretleri sayesinde onun %1' bile etmeyen partilere baüışladığı 39 milletvekiliğinin zavallılığını, mühürsüz oylara itiraz etmemesinin işbirlikçiliğini anladılar. Sol ise, sağdan yeterince nefret etmediği için, altılı masa ya da Ekmeleddin'i tam anlayamadı.
Soldaki ya da Atatürkçülerdeki (Kenanistler değil) nefret eksikliğinin sebebi, propaganda eksikliği ve herşeyi anlatmama, tarihi tam öğretmeme eksikliğidir. Sağcılar sadece basın kurumları ile değil, Kuran kursları, imam hatipler, Ülkü ocakları ve benzeri bir çok yerde yalanları sıralıyorlar. Bu yalanlar açığa çıkınca, daha büyüğünü anlatıyorlar. Bizse olan gerçekliği dahi anlatamıyoruz, anlatınca eksik anlatıyoruz. Son padişah Vahdettin'in saraydan, bir ambulansa binerek gittiğini, gemiye de ambulans içinde gittiğini anlatmıyoruz. San Remo'da kırk odalı bir sarayda yaşadığını anlatmıyoruz. Siz hiç kırk odalı bir eve misafir oldunuz mu? Meşhur dizilerin yapıldığı Boğaz Yalıları kırk odalı değil; mesela meşhur Sait Halim Paşa yalısı o kadar büyük değil. Sait Halim Paşa, Osmanlı'da uzun yıllar sadrazamlık yaptı. Padişah, San Remo'ya sadece üzerinde taşıdığı değerli eşyaları değil, bankadaki parasıyla da yerleşmişti. Saltanatın kaldırılmasıyla gelenler yüzünden bu saray da dar gelmişti. Kumarbaz damatları yüzünden borçlanınca, naaşına el konmuştu. Herkes Osmanlı'daki Alevi katliamlarını biliyor, oysa Osmanlı, işine gelmediği zaman, Mevlevileri ve Nakşibendileri de katletmesini bilmişti. Kadızade ailesinin Mevlevi katliamları, Alevi katliamlarından daha büyüktür. Osmanlı'da Aristokrasi yok sanıyorsunuz. Faik Reşat'ın Eslaf adlı kitabında basbayağı bir Aristokrasi görüyorsunuz, özellikle din bürokrasisi anlamında. Ben Kadızadeleri, ilk defa Kanuni döneminde ortaya çıktılar sanıyordum, meğer Fatih döneminde de etkinmişler, müfdü, kazasker falan oluyorlarmış. Monarşi olan her yerde, aristokrasi de olur. Bazi aileler zamanla gözden düşmüş, bazıları sonradan aristokrasiye katılmış ama aristokrasi hep varmış. Bu aristokrasi, İstanbul'la sınırlı da değilmiş.Taşra şehirlerinde de benzer aristokrat aileler, yani ayanlar (çoğunlukla mültezimlik yapan) aileler varmış.
Bugün pel çok kişinin keşke Yunan kazansaydı demesinin sebebi, toplumdaki konumlarından daha çok sevmesi ve dedelerinin Osmanlı dönemindeki konumu istemeleridir. 2026 İran-İsrail ve A.B.D savaşı sırasında, sosyal medyada İran Şii diye bağıranlar, konumlarını kaybetmekten korkanlardır. Zamanında İngilize uşaklık edenler, bu gün efendileri Amerika'nın hizmetindedir ve onların da çocukları bir gün keşke İsrail yıkılmasaydı diyecektir.
Solcu-Atatürkçülerde iktidar hırsı yeterli olmadığı için öfkesi ve nefreti de eksin, saman alevi gibi parlayıp, sönüyor çabucak. İçimizdeki hainlere karşı da bu böyle, Kılıçdaroğlu'nun, butlancılığının affedileceği, tekrar CHP'nin %25'lik konfor alanına döneceği ümidi de buradan geliyor. Yetmez ama evetçileri nasıl unuttuk? Nobel ödülü unutulmuşken, Netflix dizisi geldi ve yetmez ama, aptalca bir gençlik hatası gibi görülmeye başlandı. Sadece Pamuk değil; Adalet Ağaoğlu, Sezen Aksı vesaire; Ağaoğlu, en büyük enayiliğim dedi. Ölünce ailesi para gücü ile uzun süre Ağaoğlu'nu o zamanlar sayısı çok fazla olan edebiyat dergilerine kapak oldu. Bu daha çok ailenin maddi gücünü kullanması ile ilgiliydi. Gene de ne çabuk unuttuk yeymez amacıları? Unuttuğumuzu unuttuğumuz başka bir var; Bülent Ecevit; Kılıçdaroğlu tam da onu taklit ediyor. Kendisi Maraş katliamına engel olamadığı (ya da olmadığı ) gibi, 12 Eylül'den sonra yasaklı olduğu halde karısı Rahşan'a kendi partisini (DSP) kurdurtup, 12 Eylül öncesi CHP'lilerden hiç birini partisine almadı. Yıllarca muhalefete muhalefet yapıp SHP 'ye (12 Eylül'de CHP kapaınınca kurulmuştu) saldırmakla vaktini geçirdi. SHP, Deniz Baykal'ın tekrar kurduğu CHP ile çelişip oy kaybettikçe, DSP oy kazandı ve nihayet o zamanın barajı %10'u geçti. SHP, hem CHP ile rekabetten oy kaybedip durduğu ve Atatürk'den kalan miras'a yazık olduğu gerekçesi ile CHP çatısında birleşti. Deniz Baykal zerre kadar sevilmediğinden, CHP gene oy kaybetti ve en nihayetinde baraj altı kaldı. Sonra bu oylarda 1999'da DSP birinci parti oldu. 2002'de aynı oylarla CHP, ikinci parti oldu, barajı geçen iki partiden biri oldu.
Sağda gözden düşen tam düşüyor. Bir zamanlar sağ medyanın amiral gemisi Tercüman gazetesiydi. Bu gazete İLKSAN yolsuzluğu davasından sonra gözden düştü. Şimdi adını anan yok. 28 Şubattan faydalanmak isteyen, baba diye anılan ve tüm sağ siyaseti bir orkestra şefi gibi yöneten Süleyman Demirel, unutuldu.Çünkü sağıclar öfke ve enfreti iyi biliyorlar, çünkü 1950'den beri elde tuttukları iktidarı kaybetmek istemiyorlar. Atatürkçüler, solcular ise iktidar yolunda kendilerine yapılan kötülükleri yapanlara misliyle ödetmeden ciğerimizi soğutmamalıyız. Bir insandaki iyiliği görmek için o insanı az da olsa sevmek ne kadar gerekliyse, o insanın kötülüğünü görmek için o insandan kötülüğü kadar nefret etmeliyiz.
Bize yapılanları unutmamak için tekrar tekrar anmalıyız.
