MEDYA İLE HALKI ŞEKİLLENDİRMEK NE KADAR MÜMKÜN?

 1980-85 yılları arası çocuk hikayelerini doktora tezi yapan bir akademisyen, hikayelerin yüzde sekseninden fazlasının ana-babasının sözünü dinlemeyen çocukların canının yanması, başının belaye girmesi olduğunu tespit etmiş. Tam da benim neslime gelen kitlenin çoğunun ısrarla reisçi olmasının sebebi de budur.  Ben de Alevi ve Kürt bir aileden geldiğim için solcuyum ki, ben ve benim gibi pek çok kişinin lise yada üniversite de Ülkücü takılmışlığı vardır. 12 Eylülün halkı şekillendirmesini uzun uzun yazmıştım, bu yazıda ondan bahsetmeyeceğim. Bunu günümüzde ve şu an bile nasıl yapıyorlar, onu anlatacağım. 

12 Eylülün  operasyonunun etkileri, bizden sonraki, özellikle doksanlar ve iki binlerin seçmen olması ile azalmıştır. Gezi isyanını yapan da, bizim nesil gibi yeterince eğitilmemiş y kuşağı yaptı. Bu nesil, özellikle internetle yeni tanışan nesil, iktidar ve merkez  medya propagandalarına karşı daha dayanıklı, ama medyada halen iktidar araçları çok baskın ve herkesi bir şekilde etkileme gücü var.

Klasik medya araçlarını zaten biliyorsunuz. Dünyanın çoğu ülkesinde iki buçuk holding, klasik (internet öncesi radyo-tv-gazete vs) medya araçların kontrol eder. Güç el değiştirince, medya da el değiştirir. Medyanın gücü yoktur, gücün medyası vardır. Peki ya sosyal medya? Araştırmalar, X (Twitter) 'ın sağcı mesajları daha çok öne çıkarıyormuş. Aslında tüm sosyal medya yapay zekalarının böyle özelliği var. En çok kullanılan uygulamalar ve siteler, bir kaç büyük şirkete ait. 

1999 yılında Şehriban Coşkunfrat cinayeti sonrasında kopan fırtınanın sebebi, Satanizm değildi; fanzin dergilerin kapanması ve baskılanmasıydı. Çoğu fotokopiyle üretilen bu dergilerin minik okur kitleleri de oluşmuştu. (Bu okuduğunuz blog gibi düşünün.) Çoğunlukla İstanbul, Kadıköy'de, Akmar pasajı ve civarında satılıyorlardı. Yılanın başını daha küçükken ezmek için bu olayı fırsat bildiler. Medya, kendine alternatifi  istemez.

Alternatif medyayı tamamen boğmak, hele biraz serpildikten sonra çok zor, hatta imkansız hale gelir. Osmanlının yüz yıllarca matbaayı yasaklamasının sebebini, hattat odasının muhalefeti sanmak; birinci dünya savaşında, Almanlar yenildiği için yenilmiş sayılmamız kadar büyük bir yalandır. Matbaanın gecikmesi, Osmanlı'nın yıkılış nedenlerinden olduğu kadar,  Osmanoğlu hanedanlığının tahtta kalış nedenidir. Türkler arasında yeni bir hanedanlık çıkmamış, çıkan isyanlar hanedanlığı değiştirmemiştir. Çünkü hanedanlığı değiştirecek yada yerine cumhuriyet veya benzeri bir rejimi getirecek ideoloji oluşmamış, isyanların pek çoğunda hanedanlığı değiştirme amacı güdülmemiştir. Böylesi isyanlar ancak Alevi dergahları merkezli ve İran destekli olarak çıkmış ama din, aynı zamanda kimlik de olduğundan, başarılı olma şansı yoktu. Buna karşın saltanat sülalesi değiştiremeyen muhalefet, padişah değiştirmiş, otuz altı Osmanlı padişahından üçte biri, yani on ikisi tahttan indirilmiştir. Yani aynı aileden, kimin padişah olacağına, çoğu kez aile karar veremiyordu. Vakayı Hayriye'ye kadar Yeniçeriler baskındı. Hatta hem devletin, hem de Yeniçeriliğin ilk kurulduğu yıllarda, 1389 Kosova savaşında, Padişah 1. Murat öldürüldükten sonra, şehzade Süleyman tuzağa çekilip, öldürülerek, Yıldırım Bayezid, padişah ilan edilmişti.

Bu padişah değişikliklerinin tamamına yakını, İstanbul merkezli ve devlete yakın güçlerce yapılıyordu. Halkın isyanları ideolojisiz, sadece yağma ve devletle pazarlık amaçlıydı. Dönemin medyası divan şairleri ve halk ozanlarıydı. Lakin tüm engellemelere rağmen teknoloji ve modernlik, Osmanlı'ya da geldi. Osmanlı'da matbaayı kontrol etmeye karar verdi, daha doğrusu çalıştı. Özellikle 2. Abdülhamit,  ağır bir sansür ve yasaklama politikası uyguladı. Muhalif basın da yurt dışında, Avrupa ve Mısır'a yuvalandı. Gazeteleri de, kapitülasyonlar nedeni ile Osmanlı polisinin giremediği Avrupa devletlerinin postanelerine gönderdi. Halide Edip Adıvar,  Sinekli Bakkal romanında anlatır. İtalyan postanesine gidip, gazeteyi almak, yürek istemektedir çünkü herkes mimlidir. Beden işçisi bir arkadaşlarını ikna ederler, o da kara çarşaf giyip, İtalyan postanesinde, Paris'te basılış gazeteleri alır. Ancak çıkışta, kestane aldığı seyyar satıcı, sivil polistir. Kıllı, kocaman ellerden şüphelenip, arkadaşlarına bildirir. Sivil polis ordusu, bir köşede kıstırıp, sarkıntılık etme bahanesi ile çarşafı kaldırır ve adamı yakalarlar, sonra da şebeke çöker. Muhtemelen bu olaydan sonra çarşaf giymek yasaklanır, bu yasak, 2. Meşrutiyetin ilanıyla kalkar. Şener Şen'in oynadığı ve Abdülhamit-2. Meşrutiyet devrinde geçen Değirmen filminden bir sahne vardır. Taraflardan kıdemli olan, kıdemsizi dinler ve matbuat yasağı oyun deyip, durur. Deprem haberine matbuat yasağı koyacakken, çok geçtir. Telgraflar haberi alan bir gazete,  çoktan haberi basmıştır. 

İşte Osmanlı'ya gazetenin, Türkiye'ye özel radyo ve televizyonların geç gelme sebebi buydu; teknoloji gelişince,  sansür koymak zor, neredeyse imkansız oluyor. Fanzin dergiciklerin daha doğmadan, Satanizm suçlamasıyla linçlenmesinin sebebi de buydu.

Benzer bir durum, sosyal medya için yaşanıyor. Onu da engellemenin imkanı yok ve daha zor. Siteleri ve uygulamaları  engelleseniz bile alternatifleri yada VPN gibi farklı ulaşma yolları var. Gelecekte uydudan Roj tv izleme yada Erivan radyosundan Kürtçe müzik dinleme gibi, yabancı ülkelerin uydu yada uzun dalga vericileri ile internete bağlanmak mümkün olabilir. Starlink şirketi bu işin altyapısı değilse de, öncülü olabilir. İnterneti tamamen kapatmak, tüm klasik (radyo-tv-gazete) medyayı kapatmaktan daha zor. Çünkü bu seferde her türlü haberleşme, alış-veriş, devlet ve resmi işlemleri de kesmiş oluyorsunuz.

Sansürün imkansızlığını gören egemen güçler, çoğunluk veya baskın olarak kontrol etmeye çalışır. Bunun için büyük paralar harcar. Basın kuruluşları aslında çok para kazanan kurumlar değildir, hatta pek çoğu zararına  çalışır. Çoğu kez ilk hedef, kendini döndürmesidir. Zaman gazetesi, son on yılında çoğunlukla bedava dağıtılıyordu. Okullarda müdür ve müdür yardımcılarına, buna benzer kamu kuruluşlarındaki yöneticilere istemeseler de gönderiyorlardı. Avukat yazıhanelerinin, doktor muayenehanelerinin, dükkanların kapılarının altlarına mutlaka sıkıştırılıyordu. 17-25 Aralık operasyonlarından sonra esnaf, bir hafta kadar bekledi. Sonra Zaman gaztesi dağıtıcılarını kovmaya, tarikat evlerine bağışları kesmeye başladı. 2002 seçimlerinden sonra Cem Uzan,  mitinginden şerefsiz başbakan diye bağırınca, haberi yayımlayan kanalları bir ay kapanma cezası aldı, başta ana kanalı olan Star olmak üzere. O zamanlar Uzan grubunun, yabancı müzik klipleri yayınlayan, İngilizce isimli bir televizyon kanalı vardı. Bu kanal bir ay boyunca Türkçe haber bülteni yaptı. Star haber bürosu olduğu gibi bu kanala taşındı bir ay boyunca. O zaman, haber bülteninin, sadece haber bülteni olmadığını anladım. Yabancı müzik klipleri yayını yapan bu kanaldaki haber bülteni, reytingleri çok düşürmüştür muhtemelen.

Medya kanalarının asıl sahibi olan reklam verenler için de durum benzer, hata aynıdır. Bir medya kanalının sadece ürünlerini tanıtmak için desteklemezler. O medyanın siyaseti ve toplumu şekillendirmesi için de desteklerler. Halk bunu istiyor sözleri tamamen palavradır.  Bazı dizilerin azıcık reyting  düşmesinden sonra yayından kaldırıldığında,  halk bunu istemiyor deyip, dururlar. Oysa pek çok dizi,  özellikle mafya dizileri, uzun süre düşük reytinge dayanmıştır. Bu tür dizilerin atası olan Deli Yürek, bir buçuk yıl kadar düşük reytigle devam etti. Kurtlar Vadisi bile, Kurtlar Vadisi Pusu'dan evvel,  Kurtlar Vadisi Terör diye, dört bölüm başarısız bir seri oldu, buna rağmen yeni seri yapıldı. Çarpışma denen zırvalık bile yirmi dört bölüm sürdü.

https://onbinkitap.blogspot.com/2020/11/carpisma-ve-diger-mafya-derin-devlet.html

Toplumu şekillendirme bazen çok sinsidir. Doksanların ve iki binlerin sözde solcu Radikal gazetesi, Ramize Erer'i, bir karikatürü yüzünden o gün kovmuştu. Karikatürdeki kadın, ilk üç karede, derdini anlatmak istediği erkeklerin sarkıntılığına uğruyor,  dördüncü karede bir kadına bu durumu anlatıyor, kadın da, bazı şeyleri kadınlarla dertleşmesi gerektiğini söylüyordu. İşin ilginci aynı karikatürist, otobüs firmasının seks ihtiyaç molası vermesi ile ilgili karikatür yapmış, hatta otobüs firmasının adı yüzünden Trakya halkının tepkisini çekmiş, buna rağmen yayına devam etmişti. İşin gerçeği gazetenin görünüşteki sahibi Aydın Doğan, asıl sahibi FTÖ'ydü. Amacı da siyasal İslamın ve tarikatların yükselişine, neoliberalizme ve özelleştirmelere, solcuları ikna etmek yada ikna etmiş gözükmekti. Buna  rağmen Feminizm ve kadın dayanışmasına karşıydı. Gezi isyanı sırasında da açıkça iktidardan yana oldu, hatta gazetenin yayın yönetmeni İsmet Berkan, meşhur Kabataş görüntülerini gördüğüne dair yalan beyanat verdi. Mine Gökte  Kırıkkanat (O zamanki soy adı Saulnier, Fransız kocası sebebi ile) ve Uğur Mumcu'nun oğlu Özgür Mumcu'yu kadrosuna katarak, kendini uzunca süre kamufule etti. 17-25 Aralıktan sonra iktidara yanladı çünkü Aydın Doğan, bu çatışmayı kimin kazanacağını biliyordu. Asıl oyun kurucu oydu.  Daha doğrusu TÜSİAD. 12 Mart, 12 Eylüll, kazanan, servetini katlayan hep TÜSİAD üyeleri oldu.

https://onbinkitap.blogspot.com/2023/12/teflon-tusiad-ve-teflon-kaplamalari.html

Günümüzde sosyal medya ve trolcülüğü de benzer şekilde işliyor. Sadece siyasi kişiler değil, insanların alışkanlıkları da değiştirilmeye çalışılır. Mesela meşhur Ekşisözlük'ü ve bazı başlıklarını ele alalım. Doktorların dayağı hak ettiği yada  öğretmenlere yaz tatilinde maaş verilmemesi gerekliliği üzerine başlıkların ve yazıların hepsinin sebebi psikopatşık yada çocukluk  travması değildir. Devlet memurlarına düşmanlık, kamu hizmetlerine düşmanlık, yıllardır sistematik olarak devam ediyor. Hem Ekşisözlük'te, hem  Uludağsözlük'te, hem de diğer sosyal medya platformlarında bu tür paylaşımlar artıyor. 

Medya araçları toplumu etkilese de, bu etkinin sınırları vardır çünkü insan düşünen bir varlıktır. Düşünmekye, sorgulamaya ve keşfetmeye sebep olur. Eğer medya ile halkı sonsuza kadar kandırmak mümkün olsaydı, insanoğlunda hiç değişim olmazdı. Tarihteki her iktidar,  eğitim ve medya yolu ile iktidarını sabitlemek istedi. Milat öncesi iktidarlar da buna dahildi. Yazının yaygın olmadığı ilk çağlarda, dini alanlar, ibadethaneler, en yaygın genel toplanma yeri, din adamları da propagandacılardı. Saz çalan ozanlar, şairler, eskinin ciddi propagandacılarıydı. Önemli mevkilerdeki kişiler, şair ve saz aşığı (ozan) korur, onları maaşa bağlardı. Fatimiler, Şii ilahiyatın gelişimi için El Ezher üniversitesini kurdu. Mısır'da iktidar değişince,  El Ezher, Sünni ilahiyatın merkezi oldu. 

Eğer bir toplumda, keşif alanları çoksa (bu  toplum kavramı farklılaşabilir. Örneğin Z kuşağı, benimde mensubu olduğum Boomer kuşağına göre bambaşka bir kuşaktır) bu şekillendirme çabası ters tepebilir. Benim neslim, haftada 1 saat zorunlu din dersleri ile dindar oldu demiştim, daha önceki yazılarımda.  Oysa şimdi düşününce, bizden önceki kuşağa göre daha az dindar olduğumuzu anlıyorum. Benim gibi kırkından sonra dinsiz olanlar da çok Bu nesilde adeta patlama yapıyor dinsizlik. Diğer konularda da iktidarların çabaları sık sık ters tepiyor. Sadece din değil, her konuda öğrettiğiniz bilgilerin yanlışlığı bir gün illa keşfedilir.

https://onbinkitap.blogspot.com/2024/05/serbest-kesif-yolu-ile-ogrenme-1.html

2002-2010 BASIN DESTEKLİ YALANCI CENNET

 İktidarın 2002'den önce Türkiye'de ayakkabu bile yoktu gibi yalanlarının arkasında ilk yıllarında yaşattığı basın destekli yalancı cennet gelir. Bu dönem o kadar da aman aman bir refah dönemi değildi. Öyle hatırlanmasının bir sebebi doksanlardaki ekonomik krizden sonra gelmesi ve basının da bolca pembe haberler yaymasıydı. Bu dönemde iktidar partisi, Aydın Doğan hariç, basını ele geçirmek ve Cem Uzan'ı ve Uzan ailesini yok etmek için uğraştı. (https://onbinkitap.blogspot.com/2023/08/uzan-ailesinin-ve-genc-partinin-siyasi.html)  (https://onbinkitap.blogspot.com/2017/10/doksanli-yillar-6-uzan-ailesi-ve-yesim.html) Cem Uzan ise dolar milyarderi olmasına güvenip, TMSF'ye borcunu ödemeyince tüm servetinden (yada göz önünde olan tüm servetinden) oldu. (https://onbinkitap.blogspot.com/2023/10/cem-uzanin-tmsfye-borcu.html) O yıllarda iktidarın elindeki para bolluğunun sebebi, TMSF'nin tahsilatları, özellikle de Uzan ailesinin Rumeli holdinginin müsedderesiydi. Onlarca tekevizyon ve elliden fazla tadyo kanalı vardı Uzan ailesinnin. Üzerine on dört çimento fabrikası, Berke barajı ve daha neler neler... Cem Uzan, yakın tarihlerde verdiği bir röportajda Telsim (şimdilerde Türkiye'de Vodaphone) ile Berke barajının, Koç ve Sabancı holdinglerin toplamından fazla olduğunu söylemişti. Bana buiddianın doğruluk ihtimali çok da düşük gelmemektedir (yemin edemem), genelde sadece Türkiye ve KKTC'de (Orada halen Telsim adı ile iş yapıyor) olduğu zannedilir. Oysa ona yakın yada fazla ülkede de GSM Operatörlüğü yapıyordu Telsim. Uzan ailesinin en kıymetli varlığı ise medya gücüydü. Bu medya gücü sayesinde, Uzan ailesi ülkemizde ve dünyada onlarca kişi ve kurumu dolandırmışken, kendine ait olanlardan gayrı medya kendsine düşmanken, yüzde yedi üzerinde oy almıştı. Cem Uzan'ın ülkeyi terk etmesinin ardından da aleyhine kampanyalar artarak devam etti. İktidar yanlısı gazeteler ve haber sitelerinde o kadar çok Cem Uzan'a Hapis Şoku manşeti atıldı ki, bir ara espirileri yapıldı. Bütün bunlara rağmen Cem Uzan'ın, şaka amaçlı da olsa, ciddi bir fan kitlesi var.

Bu dönemde AKP iktidar olmuştur ama reisin deyimiyle muktedir değildir. Bu yüzden 2002'deki harekatın yeni bir safhaya geçmesi gerekmetedir. (https://onbinkitap.blogspot.com/2023/11/turk-medyasinin-2002-harekati-akp-nasil.html) Seçimi kazanması, Atatürk kazanımlarını geriletmesi için yeterli değildi. İnsanları özelleştirme, neoliberal politikalr ve tarikatlar üzerine sakinleştirmek gerekiyordu. Tam da o zamanlar, sihirli bir kelime keşfedildi yada icat edildi: Sivil Toplum Örgütü. Hatta o yıllarda, halen okumadığımı itiraf edeceğim bir kitap çıktı, Sivil Örümceğin Ağında. 2010 referandumu yaklaşırken Yetmez Amacı olacak Aydınlar vesair, bu yıllarda Sivil Toplum diye tarikatları övdüler. Aslında bu işi doksanlı yıllardan beri yapıyorlardı. (https://onbinkitap.blogspot.com/2017/10/doksanli-yillar-7-yetmez-ama-evetcilik.html) Bu dönemde de bol bol tarikat övgüsü, özellikle de Fetöcülük övgüsü vardı. Genelde tarikat yeriğne cemaat, tarikatların yan kuruluşlarına da sivil toplm örgütü deniliyordu. Bu dönem, 2006 seçimleri öncesi ve sonrası diye ayrılabilir. 2006 seçimlerine  kadar Siyasal İsşam, Atatürkçülüğe zarar vermez söylemi, 2006'dan sonra yavaş yavaş Atatürkçülüğü faşizm olarak gösterme çabasına döndü. Bu dönemde de ana operasyon gazetlerei Radikal ve Yeni Yüzyıl (Yeni Binyıl-Taraf )'dı. (https://onbinkitap.blogspot.com/2023/09/nilufer-golenin-korosuradikal-yeni.html) Bu dönemde Aydın Doğan, medya gücüyle iktidara hem destek verdi, hem de satışa hazırladı. Aydın Doğan yayın grubunun pek çok yayını, özellikle Hürriyet gazetesi,  2002'deki hali ilde Demirören grubuna satılamazdı. Hürriyet gazetesi başta olmak üzere gazetesinin önce ekonomi, sonra haber servisini değiştirdi. Sonr da başyazarı Oktay Ekşi'den başlayarak yazarlarını. Haberleri giderek daha fazla iktidarı över, umut dağıtır hale geldi. 15 Temmuz'dan sonra da ilk fırsatta devretti. (https://onbinkitap.blogspot.com/2023/11/aydin-dogan-kimdir.html) Bu dönemin en başında itibaren basının muhalefete muhalefeti o kadar yoğundu ki, CHP'nin o dönemin CHP genel başkanı Deniz Baykal'ın girişimi ile 2005'de Halk TV kuruldu. Yerel solcu radyolar, birer ikişer lisasnlarını kaybedip, tarikat ve dini radyolar olmaya başladılar. Halk TV ise, gerçek anlamda reytingler alması için 2013 Gezi isyanının başlaması gerekti.

Bu dönemde medya kuruluşlarının tek tek hikayesi uzun sürer. Hemen hepsi yavaş yavaş iktidar yanlılarının eline geçti.

Basını ele geçirme çabaları, siyasal İslam'ı (ne demekse) hoşgörülü gösterme çabaları ile beraber gidiyordu. İktidarın ilk yılları pek çok açıdan çok özgürlükçüydü. Rock festivallerinin alası bu dönemde yapıldı. Hatta Münih Ekim şenliklerinin bir taklidi olan bira festivalleri bile yapıldı. LGBT dernekleri bile ilk defa o zaman açıldı. Doksanlar boyunca süren Kürtçe üzerindeki baskı yavaş yavaş kalktı. TRT  ilk defa Kürtçe klip yayımladı. Servet Kocakaya'nın Şilele türküsüydü. Ardından da yerel televizyonlar Kürkçe müzik yayınlarına başladılar. 

Bütün bu özgürlük havasına rağmen iktidar, gelecekteki baskı rejiminin de işaretlerini veriyordu. Daha ilk günlerden, kamu misafirhane, otel ve restoranlarında alkol satışları birer-ikişer kapandı. TÜBİTAK'ın Bilim ve Reknik dergisi Charles Darwin'in iki yüzüncü doğum günü konulu bir sayı yapmaya kalkınca, iktidar da ilk defa cidden kendisini gösterdi. Kapağında Darwin'in resimleri olan dergi toplatıldı. Kurumun başkanı alel acele görevden alınarak, şimdilerde olmayan Atatürk Orman Çiftliği Hayvanat bahçesinin (orası 2013'de kapatıldı) müdürü yapıldı. Gene de iktidar asıl darbeleri için 2010 Yetmez ama evet referandumunu bekleyecekti.

Dönem, özellike paradan altı sıfır atılmasından sonra (o sıfırlardan biri geri geldi, ikincisi de gelmek üzere) kısmen refah dönemiydi. Maaşlı insanlar doksanlardan daha müreffehtiler ama seksenlerin seviyesine ulaşmadılar. Özellikle memur ve emeklilerin refahı, seyyanen zamlar ve torba yasalarla ince ince tırpanlandı. Aydın Doğan medyası başta olmak üzere holding medyaları, sihirli yüz bin ve on bin rakamları ile halka umutverdi. Bunlar manşetten yada ilk haberden umutlar değildi. Genelde gazetelerin ve internet sitelerinin  köşelerinde yayınlanıyordu. Norveç, İsviçre yada Kanada yüz bin Türk işçi alıyordu. (Kanada genelde Türkiye'den göçmen alıyordu.) Bir de yavaş yavaş atanamayan öğretmen sayısı artmaya başlamıştı. Basında da sık sık Güne Kore'nin (Dünyada öğretmenlerin en çok kazandığı ülke) yüz bin Türk işçisi alacağı haberleri çıkıyordu sık sık. Bu sihirli yüz bin rakamı arada bir turist olarak da görülüyordu medyada. Norveç,  Brezilya, Katar yada benzeri Arap ülkelerinden yüz bin turist gelecek haberleri yapılırdı. Aslında bu yalanlar, şu anki iktidardan önce de vardı. 2001'de Çin, Ukrayna'dan biraz hurda, biraz yarım kalmış, Varyag uçak gemisini satın almıştı. Devasa ve motoru olmayan uçak gemisi, römorkörler ve çelik halatlarla çekiliyordu. Boğazlardan geçişi ve Çin'e kadar gidişi riskliydi. Nitekim, Bozcaada açıklarında zincirinden kopup, Ege denizinde sürüklenmişti de zor bela yakalayıp, tekrar çekmeye başlamışlardı. Geçiş iznine karşılık yüz bir Çinli turist vaat edilmişti diye hatırlıyorum. Bunun bir de sihirli on bin işçi versiyoru vardı. Kömür çıkan her yer ile ilgili olarak termik santral kurulacağı ve en az on bin işçinin çalıştırılacağı haberleri yayılırdı. Bir de Yozgat , Konya, Kırşehir veya her hangi bir İç Anadolu ilinde, uranyum, lityum veya beneri değerli maden bulunduğu ve ve en az on bin işçi işe alınacağı haberleri çıkardı. Bir de yeni petrol rafinerileri kurulur, rafinerilere on biner işçi alınırdı. Bunlar damlatma cinsinden küçük haberlerdi ama okuyanların içine hep bir iyimserlik yayardı ve aslında bakılırsa yalan olduğu kabak gibi belli haberlerdi.  Burada Goebbels ilkeleri devreye girer. Sürekli yalan söyle, ısrarla ve yüksek sesle yalan söyle, yalanın açığa çıkarsa, daha büyük yalan söyle. (https://onbinkitap.blogspot.com/2021/09/duygu-egitimi-nasil-olur-1goebbels.html) Bu dönemin en büyük yalanı, İstanbul Maslak'da büyük bir finans merkezi kurulacağı, hatta buranın Londra finans merkezine rakip olacağı, bunun için Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının merkezinin Ankara'dan İstanbul'a taşınacağı haberleriydi. Bu hayale göre İstanbul'da, bankacıların LİBOR dediği bankalar arası para değişim piyasası gibi bir piyasa kurulacaktı. (Dünyada, bankalar arası borç verme işleminin üçte biri Londra'da yapılır) Aslında iki binli yıllarda iktidarın nice nice planları vardı. En başta Avrupa Birliğine girecektik, hatta girmiştik de, muamele işlemleri gecikmişti. Gündüz vakti havai fişekler patlatarak kutlama bile yapmıştık. Şimdiki Z kuşağı o günleri bilmiyor tabili.

Bütün bunlar, Aydın Doğan'ın da dahil olduğu medya desteği ile oldu. Bu destek, hem demin bahsettiğim uydurma haberler ve penbe tablolarla çizilen mutlu gelecek resmi, hem de sahte anketlerle ilgiliydi. Özellikle 2006 seçimlerinden az önce, Hürriyet gaztesinin, her iki kişiden biri diye manşetten verdiği anketin sahte olduğu, Reis ile Fetö'nün arasının açıldığı 17-25 Aralık 2013'den sonrasında ortaya çıkmış, hem Fatih Altaylı, hem de Ertuprul Özkök bunu itiraf etmişti. (https://onbinkitap.blogspot.com/2022/05/ertugrul-ozkokun-hurriyeti.html) Aslında anketlerin halkı yönetmenin bir yolu olduğu çok belliydi. Alo Fatih olayında olduğu gibi (olayı Google'a bir sorun) bir iki puan oynama hep olmaktadyı. Ancak 2006 seçimleri öncesi halkı özellikle bir yönlendirme çabası oldu. Zira muktedir olmaları için 2006 seçimlerini büyük bir farkla kazanmalıydılar. 2006 seçimlerinden sonra Avrupa Birliği üyesi olma iddiaları azaldı, 2010'dan sonra da bitmeye başladı. 2006'dan sonra da Ergenekon kumpasına hazırlık çalışmaları başlandı. Yetmez amacı güruh, Atatürkçülükle faşizmi özdeşleştirme çabalarına girdi. Aynı zamanda tarikaları da övme yarışına girdiler. Bunu yaparken, tarikatların iç yüzünü bilen ve gösteren aydınların suikastle öldürülmesinin de rahatlığındaydılar. (https://onbinkitap.blogspot.com/2023/08/2002-secimlerinde-medya-manipulasyonu_28.html) Bu suikastleri anlatırken, Necip Hablemitoğlu suikastini unutmuşum. Kendisinden, ailesinden ve sevenlerinden özür dilerim. İnternetten baktığım kaynak onun suikastını atlatmıştı. Kendisi, siyasal İslamı iktidara getirme yolunda son suikast oldu ve yanılmıyorsam 2002 seçimlerinden sonra katledildi. Özellikle Hablemitoğlu cinayetinden sonra yetmez amacı liberal güruh, tarikaltlaeı ve dinci-sağcı partileri daha coşkulu desteklemeye başladı. Bunu da bedava yapmadılar, hatta ucuza da yapmadıları. Uğur Mumcu'un, UM-AG (Uğur Mumcu, Araştırmacı Gazetecilik Vakfı) tarafından gazete yazılarının bir kısmının derlendiği Paşaların Tasarrufları adlı bir kitap okudum geçenlerde. Kitapta, Ahmet  Altan'ın daha yetmişlerde devletten büyük ihaleler alan müteahit olduğunu yazmış. Marksist-Leninist Çetin Altan'ın, seksenlerin sonunda aniden liberal ekonomi yanlısı çok da şaşırtıcı değilmiş meğer. Kendisi mecliste Nazım Hikmet'i savunduğu için Adalet Partililer tarafından dayak yerken, Marksist-Leninist olduğu için hapislerde çürürken, çocukları da tarikatlarla iş yapıp, byük paralar kazanmış. Tarikatların, liberal oğulların ve Marksist-Leninist babanın da ortak düşmanı Kemalizm. Kendisi de Atatürk'e küçük burjuva devrimcisi deyip, duranlardandı.

Yakınlardal, Son Akşam Yemeği adlı filmi izlediğimde, yetmez ama evet edebiyatı olduğunu anladım. Bu edebiyatı doksanların başlarında şeriatçılığın yükselişini Gelenedeğin Direnişi diye sevimlileştirmeye başlayan Nihat Genç başlatmıştı. (https://onbinkitap.blogspot.com/2022/03/nihat-gencin-delirerek-bitmesi.html) Doksanların ortalarında Nilüfer Göle, Mahalle Baskısı kavramı ile dedikoduyu yüceltti. (https://onbinkitap.blogspot.com/2023/09/nilufer-golenin-korosuradikal-yeni.html) Edebiyat dediğime bakmayın, sina filmi ve tv dizilerini de içeren bir propaganda oluşumu bu. Mesela 2009 yapımı Güz Sancısı filmi, 6-7 Eylül 1955 progromunu konu alır. Bu progrom, dönemin Demokrat Parti iktidarı tarafından planlanmış ve uygulanmıştır. Peki filmde ne yoktur? Tabi ki Demokrat Parti ve Adnan Menderes iktidarı yoktur. Filmin amacı, Demokrat Partinin suçlarını da CHP'ye ve Kemalizme yıkmaktır. Filmde, Hristiyan ve Yahudilere saldıran, Anadolu'dan yeni göç etmiş, kıyafetini ve aksanını değiştirmemiş Demokrat parti seçmenleri yerine; beyaz yakalı, Avrupa-i kıyafetli CHP seçmeni tipler vardır. Sağın tüm cinayetlerinin suçunu Ergenekon denen hayali örgüte yükleme çabasıydı asıl olan. Burada muhafazakar insanların saflığına ve masumluğuna vurgu yapılır. Seksenler sonu, doksanlar başında, Minyeli Abdullah ile başlayan İslami filmlerin seküler onayı gibidir. (Bu konular daha sonra STV-Kanal 7 dizileri oldu) 

Yetmez amacıların bu davranışları da yalancı cenneti yaratmaya bir katkıydı. Hatta pek çok insanın bu yılları daha müreffeh hatırlamasına sebep oldu. Mehmet Şimşek'in yeni maliye bakanı günlerde otobüste iki gencin konuşmasını dinlemiştim. Mehmet Şimşek'in ilk maliye bakanlığı döneminin, Türkiye'nin ekonomik açıdan en müreffeh dönemi olduğundan, her şeyin tekrar düzeleceğinden bahsediyorlardı. Karşılıklı birbirlerini onaylıyorlardı. Laflarına girmemem gerektiğini bilecek kadar olgunlaşmıştım. Şimdi bu konuşmalarını hatırlıyorlar mıdır acaba? Şu günlerde giderek artan yoksulluğumuz ve anayasayı tanımayan durumumuz, o günlerdeki yanlış kararların sonucudur. 

O dönemin tek faydası, 2010 için şirin görünmeye çalışan iktidarın, yeni kurulan sosyal medyaya yol vermesi oldu. Gezi dahil tüm gerçek muhalefet bu sosyal medyada oluştu. (https://onbinkitap.blogspot.com/2018/04/osyal-medyadan-donus-yok-21-nisan-2018.html)

Şimdi yapmamız gereken, bu cehennemden çıkma yolları aramaktır.

LEVAİTHANLA MÜCADELE VE PROPAGANDANIN GÜCÜ

 

Muhalefeti başarısızlıkla suçlarken atladığımız nokta, iktidarın elindeki korkunç propaganda gücüdür. Üstelik bu güç sadece medya (televizyon, radyo, internte ve hatta troller) da değildir. Buna insanların aidiyet duygusu yaşadığı tarikatları, eğitim sistemini ve muhalefete muhalefet gruplarını da içeriyor. Muhalefetin mesajları, halkın belli bir kesimine hiç ulaşamıyor. Devletin atadığı kayyumla yönetilen şirket, ana muhalefet liderinin propaganda mesajını sebepsiz engelliyor. Buna karşı çıkacak bir kurum da yok. 

Muhalefetin elindeki en büyük medya aracı Halktv (Fox tv, Halktv kadar etkili değil.). Onunda dizisi yada sinema filmleri yok. Tarikatlar evlere kadar gidip, siyaset yapıyor. Bundan daha vahimi, tarikatlar yaptıkları sözde yardımı ve aidiyet duygusunu da siyasete bulaştırıyor. Buna muhalefete muhalefet unsurlarını da eklersek, muhalefetin işi daha da zorlaşıyor. Türkiye'de hiç bir şey olamadıysan radikal ol zihniyeti ile radikallliğini göstermek için kolayca muahlefete muhalif olma tuzağına düşüyor. Daha propaganda sürecinin başında başlayan Kılıçdaroğlu aday olmasın kampanyası, böyle bir tuzaktı. Muhalefeti bir araya getiren liderin, aday olmaması gibi bir durum olabilir miydi? Propaganda dönemine ayak bağı olduğu gibi, sonrası içinde iktidara koz verildi.

İktidarın devasa trol birlikleri, Gezi'den bu yana iyice profesyönelleşti. Kitleler halinde muhalif taklidi yapabiliyorlar. Pek çok kişi de bu tuzağa çabucak düşüyor. Muhalefet sloganlarında, iddalarında, tekrarlarında sağlam olmalı.Kitleleri etkilemek için, propagandanın söylemlerinde sağlam olmalı. İktidarda bu var, ama muhalefette bu yok. ( https://onbinkitap.blogspot.com/2021/09/duygu-egitimi-nasil-olur-1goebbels.html )

Bir de şu varki  iktidar, 12 eylül ve çok öncesi  bir terbiyeye almış halkın üzerinde çalışıyor. ( https://onbinkitap.blogspot.com/2021/06/12-eylulun-sucluluk-duygusu-egitimi-2.html ) (https://onbinkitap.blogspot.com/2021/06/12-eylul-un-sucluluk-duygusu-egitimi-12.html) (https://onbinkitap.blogspot.com/2021/07/12-eylulun-sucluluk-duygusu-3-kardes.html) ( https://onbinkitap.blogspot.com/2021/07/12-eylulun-sucluluk-duygusu-5-secim-ve.html)

12 Eylül gardrop Atatürkçüsü bir siyasal İslamcı rejimdi. Alevi köylerine zorla cami yaptırma, iama hatip okullarını çoğaltma, zorunlu din dersleri, televizyonda dimn programı gibi şeyler, 12 Eylül icadıydı. Siz bakmayın o dönemde her odaya Atatürk resmi, her bahçeye Atatürk büstü politikası, her meydana Atatürk heykeli ve bol bol milli bayramlar edebiyatına. Sinsice bir Sünni İslam dayatması vardı. Türk-İslam senteciliği dönemin zorunlu dersiydi . Bu sentezden Türkçülük çıkalı çok oldu. (https://onbinkitap.blogspot.com/2019/10/sentezden-turkluk-cikarken-tengricilik.html) Ders kitaplarının arkasındaki rengaren Türk devletleri haritası o zaman eklendi. O yılların din kültürü öğretmenleri sık sık Aleviler aleyhine sözleri ile gündeme gelirlerdi. (1993 Sivas katliamına kadar bu tür olaylar sık oluyordu.) Öğretmen olunca, bu tür olayların münferit olmadığını öğrendim. Din öğretmenleri sık sık seminerlere gider ve eğitim alırlar. Seksenli yılların sonlarından itibaren milli eğitimde yöneticilerin ve müfettişlerin çoğunluğunun din öğretmeni yapılması, kasıtlı olarak yapıldı. 2002'den itibaren de, İmam Hatip olmayan okullara, seçmeli altında değişik din dersleri (siyer, hadis vs) eklendi.

Aslında bu düzen, 12 Eylülün çok öncelerine ve bence 27 Mayıs'a kadar gidiyor. ( https://onbinkitap.blogspot.com/2020/07/27-mayisi-solcu-sanmak.html ) 27 Mayıs, ilginç bir şekilde öğretmen okullarını tekrar karma yapmış (bunların bir kısmı uzun süre yatakhanesi tek başına kız yada erkek olmuştur. 2013'den itibaren de çoğu Fen-Sosyal bilimler lisesi olmuşlardır.) , buna karşın Harp okullarını kızlara kapatmış, seksenlere kadar Türk ordusunda kadın subay ve astsubay olmamıştır. Doğu ve güney doğuda 55 (elli beş) büyük toprak sahibi, aşiret ldedi, yazar vs, Sivas'ta bir kampta aylarca zorunlu ikamet edip, bir süre batıdaki bazı illere sürgün edilmişlerdir (55'ler olayı).  İçlerinde Alparslan Türkeş'de vardır ki kendisi 1944'de Irkçılık-Turancılık davasında yargılanmıştır. Herkes Ülkücülerin yetmişli yıllardan itibaren, o da solcu oldukları için Alevilere saldırmaya başladığını zanneder. Oysa ilk saldırılar 1957'de Aydın'da beş Alevi'nin öldürülmesi ile başlamış, 1961'den itibaren de sistematize edilmiştir. O yıllarda Aleviler, büyük  ölçüde sağ partilere oy vermektedir  Ortanın solu olduğunu iddia eden CHP bile sağ parti sayılmaktadır. O dönemde Komünizm daha ziyade teorik bir entel etkinliği, biraz da zavallıca propaganda çabasıdır. Oysa daha  1961'de o zamanlar CKMP (Cumhuriyetçi Köylü Millet Partsi, başında Osman Bölükbaşı vardır.) komando kamplarında bin kadar paramiliter (resmi olmayan silahlı birlik askeri) yetiştirmektedir ve 1965'de b u kamplarda yetişenlerin sayısı beş bini bulmuştur. (https://onbinkitap.blogspot.com/2023/07/turk-milliyetciliginin-acinasi-hali.html) Türkiye'de Marksistlerin (yada solcuların) silahlanması 1970-71 yıllarında oldu. Sol terörü tehdit olarak algılasak bile, devletin askeri-polisi varken, paramiliter birlikler niye? Süleyman Demirel, seksen öncesi dediğimiz 27 Mayıs-12 Eylül döneminde solu öcüleştirdi. Sonra bu öcüleştirme, 12 Eylül rejimi ile devam etti. Üstelik 12 Eylül rejimi, bunu solcu olduğu belli sipikerle ve TRT, üzerine dönemin medyası ile yaptı. (https://onbinkitap.blogspot.com/2021/06/12-eylul-un-sucluluk-duygusu-egitimi-12.html)

2002'de iktidara gelen AKP, önce TMSF (Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu) aracılığı ile medyayı, kendi yandaşı şirketlerin eline geçmesini sağladı. 1994 yılı 5 Nisan krizinden sonra Tansu Çiller, tüm banka mevduatlarına devlet güvencesi vermişti. (https://onbinkitap.blogspot.com/2022/04/tansu-cillerin-siyasi-tarihi.html) 1999 ve 2001 krizilerinde bir sürü banka arka arakya batınca, hazineye büyük bir maddi yük binmiş, bu da krizi arttırmıştı. AKP'de iktidara gelir gelmez TMSF'nin yetkilerini arttırıp, sadece o bankaların mal varlıklarını değil, o bankanın iştiraklerinin ve o bankadan kredi alan iştiraklerin mal varlıklarına da el koyma yetkisini almıştı. Fonun yöneticileri de bu yetkilerini sonuna kadar kullandı. Hatta bir geneleve bile el koydu ve sattı. (Metin Akpınar'da burdan yola çıkarak Döngel Kerhanesi diye film yaptı) Özellikle Adabank ve Türkiye İmar Bankası'na sahip olan Uzan ailesine ait bir sütü televizyon-radyo kanalı, gezete ve dergi de bu sürede el değiştirdi. Uzan ailesi, ülkenin ilk özel televizyon ve radyo kanallarını kurmakla kalmamış, 1999'da Star adı altında gazete de yayımlamaya başlamıştı. Sadece Uzan ailesi değil, diğer pek çok holding malvarlıklarına ve medya kanallarına el konuldu. Uzan ailesi ile özellikle uğraştı. Uzan ailesi medya kanalları ve para dağıtarak %7,25 oy almıştı. (Bunu yaparak ANAP, DYP ve MHP'yi baraj altı bırakarak, AKP'nin %34,3 ile tek başına iktidar olmasını sağlamıştı.)

Buraya kadar iktidarın büyük propaganda gücünü anlamış olmalıyız. Propaganda savaşın çok önemli yönüdür. (https://onbinkitap.blogspot.com/2017/01/propaganda-devri-zafer-tweetin.html) Mao, zafer namlunun ucundadır demiş. Propaganda da savaşın önemli bir cephesidir ve zafer tweet yada mesajı ne ile gönderiyorsak, onun ucundadır. Tarihte büyük komutanlar, propaganda cephesini hiç ihmal etmemişlerdir. Atatürk, Sivas kongresi hazırlıklarından itibaren düzenli olarak gazete yayımlamış yada yayımlatmış, Falih Rıfkı Atay gibi pek çok gazetecinin İstanbul'da kalmasında ısrarcı olmuştur. (https://onbinkitap.blogspot.com/2022/02/linc-edilen-durust-gazeteci-falih-rifki.html) Moğollar, batıya doğru ilerlerken en büyük destekçileri, onların propagandalarını yapa yapa ilerleyen Mevlana gibi işbirlikçiler sayesinde olmuştur. (https://onbinkitap.blogspot.com/2021/08/ariflerin-menkibeleri-ve-mevleviligin.html)

Böylesi güçlü propaganda silahları olan bir iktidara karşı savaş, kararlı ve göğüs göğüse savaştır. Propaganda savaşında pek az taktiğe yer vardır. Çoğu kez taktik maktik yok, bam bam bam metodu geçerlidir. Amerikalılar, reklamın yarısı boşa gider ama hangi yarısı bilemezsin derler. Propaganda silahı olan medya kanalları terk edilmemelidir. Fidel Castro devrimi 83 (seksen üç) askeri ile kazanmadı, radyosu ile kazandı. Lenin, devrim yaptığında Bolşevik partisinin yüz milyonluk Çarlık Rusyasında on altı bin kadar üyesi vardı. Bu rakamı bizzat Lenin'in kendisi telaffuz etmiştir. Bolşevikleri iktidara getiren, Menşeviklerin iddiasına göre Almanların parası ile yaptırdıkları matbaalar ve ürettikleri yayımlardır (broşür, dergi, gazete vesair).

İktidarı devirmek isteyen muhalefet, propaganda silahlarına yatrımda cimri yada üşengeç olmamalıdır. Hedef kitleleri daima mesaj bombardımanına turmalıdır. Hedefine göndereceği mesajları daima güncellemeli ve geliştirmelidir. Mesajları tutarlı olmalı ve asla umutsuzluk içermemelidir.